آغاز

بی‌گاهان
به غربت
به زمانی که خود درنرسیده بود ــ
 
چنین زاده شدم در بیشۀ جانوران و سنگ،
و قلبم
در خلأ
تپیدن آغاز کرد.
 
□
 
گهوارۀ تکرار را ترک گفتم
در سرزمینی بی‌پرنده و بی‌بهار.
 
نخستین سفرم بازآمدن بود از چشم‌اندازهای امیدفرسای ماسه و خار،
بی‌آنکه با نخستین قدم‌های ناآزمودۀ نوپاییِ خویش به راهی دور رفته باشم.
 
نخستین سفرم
بازآمدن بود.
 
□
 
دور دست
امیدی نمی‌آموخت.
لرزان
      بر پاهای نو راه
                        رو در افقِ سوزان ایستادم.
دریافتم که بشارتی نیست
چرا که سرابی در میانه بود.
 
□
 
دوردست امیدی نمی‌آموخت.
دانستم که بشارتی نیست:
این بی‌کرانه
              زندانی چندان عظیم بود
                                            که روح
از شرمِ ناتوانی
در اشک
          پنهان می‌شد.

شبانه

میانِ خورشیدهای همیشه
زیباییِ تو
           لنگری‌ است ــ
خورشیدی که
                از سپیده‌دمِ همه ستارگان
                                                بی‌نیازم می‌کند.
 
نگاهت
       شکستِ ستمگری‌ است ــ
نگاهی که عریانیِ روحِ مرا
                               از مِهر
                                      جامه‌یی کرد
بدان سان که کنونم
                      شبِ بی‌روزنِ هرگز
چنان نماید که کنایتی طنزآلود بوده است.
 
و چشمانت با من گفتند
که فردا
        روزِ دیگری‌ است ــ
 
آنک چشمانی که خمیرْمایۀ مِهر است!
وینک مِهرِ تو:
نبردْافزاری
           تا با تقدیرِ خویش پنجه در پنجه کنم.
 
□
 
آفتاب را در فراسوهای افق پنداشته بودم.
به جز عزیمتِ نا به هنگامم گزیری نبود
چنین انگاشته بودم.
 
آیدا فسخِ عزیمتِ جاودانه بود.
 
□
 
میانِ آفتاب‌های همیشه
زیباییِ تو
           لنگری‌ است ــ
نگاهت
       شکستِ ستمگری‌ است ــ
و چشمانت با من گفتند
که فردا
روزِ دیگری‌ است.

من و تو، درخت و بارون ...

من باهارم تو زمین
من زمینم تو درخت
من درختم تو باهار ــ
نازِ انگشتای بارونِ تو باغم می‌کنه
میونِ جنگلا تاقم می‌کنه.
 
تو بزرگی مثِ شب.
اگه مهتاب باشه یا نه
                          تو بزرگی
                                    مثِ شب.
 
خودِ مهتابی تو اصلاً، خودِ مهتابی تو.
تازه، وقتی بره مهتاب و
                            هنوز
شبِ تنها
           باید
راهِ دوری‌رو بره تا دَمِ دروازۀ روز ــ
مثِ شب گود و بزرگی
                           مثِ شب.
 
تازه، روزم که بیاد
تو تمیزی
          مثِ شبنم
                      مثِ صبح.
 
تو مثِ مخملِ ابری
                      مثِ بوی علفی
مثِ اون ململِ مه نازکی:
                             اون ململِ مه
که رو عطرِ علفا، مثلِ بلاتکلیفی
هاج و واج مونده مردد
                          میونِ موندن و رفتن
                                                 میونِ مرگ و حیات.
 
مثِ برفایی تو.
تازه آبم که بشن برفا و عُریون بشه کوه
مثِ اون قلۀ مغرورِ بلندی
که به ابرای سیاهی و به بادای بدی می‌خندی...
 
□
 
من باهارم تو زمین
من زمینم تو درخت
من درختم تو باهار،
نازِ انگشتای بارونِ تو باغم می‌کنه
میونِ جنگلا تاقم می‌کنه.

من و تو...

من و تو یکی دهانیم
که با همه آوازش
به زیباتر سرودی خواناست.
 
من و تو یکی دیدگانیم
که دنیا را هر دَم
                   در منظرِ خویش
                                     تازه‌تر می‌سازد.
 
نفرتی
از هرآنچه بازِمان دارد
از هرآنچه محصورِمان کند
از هرآنچه واداردِمان
                       که به دنبال بنگریم، ــ
 
دستی
که خطی گستاخ به باطل می‌کشد.
 
□
 
من و تو یکی شوریم
از هر شعله‌یی برتر،
که هیچگاه شکست را بر ما چیرگی نیست
چرا که از عشق
رویینه‌تنیم.
 
□
 
و پرستویی که در سرْپناهِ ما آشیان کرده است
با آمدشدنی شتابناک
خانه را
        از خدایی گم‌شده
                             لبریز می‌کند.

از مرگ...

هرگز از مرگ نهراسیده‌ام
اگرچه دستانش از ابتذال شکننده‌تر بود.
هراسِ من ــ باری ــ همه از مردن در سرزمینی‌ است
که مزدِ گورکن
                از بهای آزادیِ آدمی
                                        افزون باشد.
 
□
 
جُستن
یافتن
و آنگاه
به اختیار برگزیدن
و از خویشتنِ خویش
بارویی پی‌افکندن ــ
 
اگر مرگ را از این همه ارزشی بیش‌تر باشد
حاشا حاشا که هرگز از مرگ هراسیده باشم.

خفتگان

                                               به مناسبتِ بیستمین سالِ قیامِ دلیرانۀ گتتوی شهرِ ورشو
از آن‌ها که رویاروی
                     با چشمانِ گشاده در مرگ نگریستند،
از برادرانِ سربلند،
در محلۀ تاریک
                   یک تن بیدار نیست.
 
از آن‌ها که خشمِ گردن‌کش را در گِرهِ مشت‌های خالیِ خویش فریاد کردند،
از خواهرانِ دلتنگ،
در محلۀ تاریک
یک تن بیدار نیست.
 
از آن‌ها که با عطرِ نانِ گرم و هیاهوی زنگِ تفریح بیگانه ماندند
چرا که مجالِ ایشان در فاصلۀ گهواره و گور بس کوتاه بود،
از فرزندانِ ترس‌خوردۀ نومید،
در محلۀ تاریک
                   یک تن بیدار نیست.
 
ای برادران!
شماله‌ها فرود آرید
شاید که چشمِ ستاره‌یی
                               به شهادت
در میانِ این هیاکلِ نیمی از رنج و نیمی از مرگ که در گذرگاهِ رؤیای ابلیس به خلأ پیوسته اند
تصویری چنان بتواند یافت
که شباهتی از یهوه به میراث برده باشد.
 
□
 
اینان مرگ را سرودی کرده‌اند.
اینان مرگ را
چندان شکوه مند و بلند آواز داده‌اند
که بهار
        چنان چون آواری
                          بر رگِ دوزخ خزیده است.
 
ای برادران!
این سنبله‌های سبز
در آستانِ درو سرودی چندان دل‌انگیز خوانده‌اند
که دروگر
          از حقارتِ خویش
                             لب به تَحَسُر گَزیده است.
 
مشعل‌ها فرود آرید که در سراسرِ گتتوی خاموش
به جز چهرۀ جلادان
                         هیچ چیز از خدا شباهت نبرده است.
اینان به مرگ از مرگ شبیه‌ترند.
اینان از مرگی بی‌مرگ شباهت برده‌اند.
سایه‌یی لغزانند که
                       چون مرگ
بر گسترۀ غمناکی که خدا به فراموشی سپرده است
جنبشی جاودانه دارند.

تکرار

جنگلِ آینه‌ها به هم در شکست
و رسولانی خسته بر این پهنۀ نومید فرود آمدند
                                                            که کتابِ رسالتِشان
جز سیاهۀ آن نام‌ها نبود
                                که شهادت را
در سرگذشتِ خویش
                          مکرر کرده بودند.
 
□
 
با دستانِ سوخته
                     غبار از چهرۀ خورشید سترده بودند
تا رخسارۀ جلادانِ خود را در آینه‌های خاطره بازشناسند.
تا دریابند که جلادانِ ایشان، همه آن پای در زنجیرانند
که قیامِ درخون تپیدۀ اینان
چنان چون سرودی در چشم‌اندازِ آزادیِ آنان رُسته بود، ــ
همه آن پای‌ در زنجیرانند که، اینک!
بنگرید
       تا چگونه
                بی‌ایمان و بی‌سرود
زندانِ خود و اینان را دوستاق‌بانی می‌کنند،
بنگرید!
بنگرید!
 
□
 
جنگلِ آینه‌ها به هم درشکست
و رسولانی خسته بر گسترۀ تاریک فرود آمدند
که فریادِ دردِ ایشان
                       به هنگامی که شکنجه بر قالبِشان پوست می‌درید
چنین بود:
           «ــ کتابِ رسالتِ ما محبت است و زیبایی‌ است
               تا بلبل‌های بوسه
               بر شاخِ ارغوان بسرایند.
 
               شوربختان را نیک‌فرجام
               بردگان را آزاد و
               نومیدان را امیدوار خواسته‌ایم
               تا تبارِ یزدانیِ انسان
               سلطنتِ جاویدانش را
                                         بر قلمروِ خاک
                                                         بازیابد.
               کتابِ رسالتِ ما محبت است و زیبایی‌ است
               تا زهدانِ خاک
                                از تخمۀ کین
                                                 بار نبندد.»
 
□
 
جنگلِ آیینه فروریخت
و رسولانِ خسته به تبارِ شهیدان پیوستند،
و شاعران به تبارِ شهیدان پیوستند
چونان کبوترانِ آزادْپروازی که به دستِ غلامان ذبح می‌شوند
تا سفرۀ اربابان را رنگین کنند.
 
و بدین‌گونه بود
                 که سرود و زیبایی
زمینی را که دیگر از آنِ انسان نیست
بدرود کرد.
 
گوری ماند و نوحه‌یی.
و انسان
         جاودانه پادربند
                          به زندانِ بندگی اندر
                                                  بمانْد.

سرودِ آن کس که از کوچه به خانه باز می‌گردد

نه در خیال، که رویاروی می‌بینم
سالیانی بارآور را که آغاز خواهم کرد.
 
خاطره‌ام که آبستنِ عشقی سرشار است
کیفِ مادر شدن را
                     در خمیازه‌های انتظاری طولانی
                                                          مکرر می‌کند.
 
□
 
خانه‌یی آرام و
اشتیاقِ پُرصداقتِ تو
تا نخستین خوانندۀ هر سرودِ تازه باشی
چنان چون پدری که چشم به راهِ میلادِ نخستین فرزندِ خویش است؛
چرا که هر ترانه
فرزندی‌ است که از نوازشِ دست‌های گرمِ تو
نطفه بسته است...
میزی و چراغی،
کاغذهای سپید و مدادهای تراشیده و از پیش آماده،
و بوسه‌یی
صلۀ هر سرودۀ نو.
 
و تو ای جاذبۀ لطیفِ عطش که دشتِ خشک را دریا می‌کنی،
حقیقتی فریبنده‌تر از دروغ،
با زیبایی‌ات ــ باکره‌تر از فریب ــ که اندیشۀ مرا
از تمامیِ آفرینش‌ها بارور می‌کند!
در کنارِ تو خود را
                   من
کودکانه در جامۀ نودوزِ نوروزیِ خویش می‌یابم
در آن سالیانِ گم، که زشت‌اند
چرا که خطوطِ اندامِ تو را به یاد ندارند!
 
□
 
خانه‌یی آرام و
انتظارِ پُراشتیاقِ تو تا نخستین خوانندۀ هر سرودِ نو باشی.
 
خانه‌یی که در آن
سعادت
          پاداشِ اعتماد است
و چشمه‌ها و نسیم
                        در آن می‌رویند.
 
بامش بوسه و سایه است
و پنجره‌اش به کوچه نمی‌گشاید
و عینک‌ها و پستی‌ها را در آن راه نیست.
 
□
بگذار از ما
            نشانۀ زندگی
                               هم زباله‌یی باد که به کوچه می‌افکنیم
تا از گزندِ اهرمنانِ کتاب‌خوار
                     ــ که مادربزرگانِ نرینه‌نمای خویش‌اند ــ امانِمان باد.
 
تو را و مرا
           بی‌من و تو
                       بن‌بستِ خلوتی بس!
که حکایتِ من و آنان غمنامۀ دردی مکرر است:
که چون با خونِ خویش پروردمِشان
باری چه کنند
                گر از نوشیدنِ خونِ منِ شان
                                                 گزیر نیست؟
 
□
 
تو و اشتیاقِ پُرصداقتِ تو
من و خانه‌مان
میزی و چراغی...
 
آری
در مرگ‌آورترین لحظۀ انتظار
زندگی را در رؤیاهای خویش دنبال می‌گیرم.
در رؤیاها و
در امیدهایم!

چهار سرود برای آيدا

۱
سرودِ مردِ سرگردان

مرا می‌باید که در این خمِ راه
در انتظاری تاب‌سوز
سایه‌گاهی به چوب و سنگ برآرم،
چرا که سرانجام
                    امید
از سفری به‌دیرانجامیده باز می‌آید.
 
به زمانی اما
              ای دریغ!
                       که مرا
بامی بر سر نیست
نه گلیمی به زیرِ پای.
 
از تابِ خورشید
                  تفتیدن را
سبویی نیست
تا آبش دهم،
و برآسودنِ از خستگی را
بالینی نه
          که بنشانمش.
 
□
 
مسافرِ چشم‌به‌راهی‌های من
بی‌گاهان از راه بخواهد رسید.
 
ای همۀ امیدها
مرا به برآوردنِ این بام
نیرویی دهید!

 
۲
سرودِ آشنایی

کیستی که من
                  این گونه
                         به‌اعتماد
نامِ خود را
با تو می‌گویم
کلیدِ خانه‌ام را
در دستت می‌گذارم
نانِ شادی‌هایم را
با تو قسمت می‌کنم
به کنارت می‌نشینم و
                          بر زانوی تو
این چنین آرام
به خواب می‌روم؟
 
□
 
کیستی که من
                  این گونه به جد
در دیارِ رؤیاهای خویش
با تو درنگ می‌کنم؟

 
 
۳

کدامین ابلیس
                 تو را
                     این چنین
به گفتنِ نه
            وسوسه می‌کند؟
یا اگر خود فرشته‌یی‌ است
از دامِ کدام اهرمن‌ات
                        بدین گونه
                                 هُشدار می‌دهد؟
 
تردیدی‌ است این؟
یا خود
گام‌ْصدای بازپسین قدم‌هاست
که غُربت را به جانبِ زادگاهِ آشنایی
فرود می‌آیی؟
 
 
 
۴
سرود برای سپاس و پرستش

بوسه‌های تو
گنجشکَکانِ پُرگوی باغ‌اند
و پستان‌هایت کندوی کوهستان‌هاست
و تنت
رازی‌ است جاودانه
که در خلوتی عظیم
                       با من‌اش در میان می‌گذارند.
 
تنِ تو آهنگی‌است
و تنِ من کلمه‌یی که در آن می‌نشیند
تا نغمه‌یی در وجود آید:
سرودی که تداوم را می‌تپد.
 
در نگاهت همۀ مهربانی‌هاست:
قاصدی که زندگی را خبر می‌دهد.
 
و در سکوتت همۀ صداها:
فریادی که بودن را تجربه می‌کند.

سرودِ پنجم

۱
سرودِ پنجم سرودِ آشنایی‌های ژرف‌تر است.
سرودِ اندُه‌گزاری‌های من است و
                                       اندوه‌گساریِ او.
نیز
  این
     سرودِ سپاسی دیگر است
     سرودِ ستایشی دیگر:
ستایشِ دستی که مضرابش نوازشی‌ است
و هر تارِ جانِ مرا به سرودی تازه می‌نوازد [و این سخن چه قدیمی‌ است!].
دستی که همچون کودکی
                                گرم است
و رقصِ شکوهمندی‌ها را
در کشیدگیِ سرْانگشتانِ خویش
ترجمه می‌کند.
 
آن لبان
        از آن پیش‌تر که بگوید
                                  شنیدنی‌ است.
 
آن دست‌ها
              بیش از آن که گیرنده باشد
                                             می‌بخشد.
 
آن چشم‌ها
             پیش از آنکه نگاهی باشد
                                             تماشایی‌ است.
 
و این
     پاسداشتِ آن سرودِ بزرگ است
که ویرانه را
به نبردِ با ویرانی به پای می‌دارد.
 
لبی
دستی و چشمی
قلبی که زیبایی را
در این گورستانِ خدایان
به سانِ مذهبی
                   تعلیم می‌کند.
 
امیدی
پاکی و ایمانی
زنی
    که نان و رختش را
در این قربانگاهِ بی‌عدالت
برخیِ محکومی می‌کند که منم.
 
 
۲
جُستن‌اش را پا نفرسودم:
به هنگامی که رشتۀ دارِ من از هم گسست
چنان چون فرمانِ بخششی فرود آمد. ــ
هم در آن هنگام
                   که زمین را دیگر
                                      به رهاییِ من امیدی نبود
و مرا به جز این
                  امکانِ انتقامی
که بداندیشانه بی‌گناه بمانم!
 
جُستن‌اش را پا نفرسودم.
نه عشقِ نخستین
                      نه امیدِ آخرین بود
نیز
   پیامِ ما لبخندی نبود
نه اشکی.
هم چنان که، با یکدیگر چون به سخن در آمدیم
گفتنی‌ها را همه گفته یافتیم
چندان که دیگر هیچ چیز در میانه
ناگفته نمانده بود.
 
 
۳
خاک را بدرودی کردم و شهر را
چرا که او، نه در زمین و شهر و نه در دیاران بود.
 
آسمان را بدرود کردم و مهتاب را
چرا که او، نه عطرِ ستاره نه آوازِ آسمان بود.
 
نه از جمعِ آدمیان نه از خیلِ فرشتگان بود،
که اینان هیمۀ دوزخ‌اند
و آن یکان
          در کاری بی‌اراده
به زمزمه‌یی خواب‌آلوده
                           خدای را
                                     تسبیح می‌گویند.
 
سرخوش و شادمانه فریاد برداشتم:
«ــ ای شعرهای من، سروده و ناسروده!
    سلطنتِ شما را تردیدی نیست
    اگر او به تنهایی
                      خوانندۀ شما باد!
    چرا که او بی‌نیازیِ من است از بازارگان و از همۀ خلق
    نیز از آن کسان که شعرِ مرا می‌خوانند
    تنها بدین انگیزه که مرا به کُندفهمیِ خویش سرزنشی کنند! ــ
 
    چنین است و من این همه را، هم در نخستین نظر بازدانسته‌ام.»
 
 
۴
اکنون من و او دو پارۀ یک واقعیتیم
 
در روشنایی زیبا
در تاریکی زیباست.
در روشنایی دوسترش می‌دارم.
و در تاریکی دوسترش می‌دارم.
 
من به خلوتِ خویش از برایش شعرها می‌خوانم
    که از سرِ احتیاط هرگزا بر کاغذی نبشته نمی‌شود.
    چرا که چون نوشته آید و بادی به بیرونش افکند
    از غضب پوست بر اندامِ خواننده بخواهد درید.
 
گرچه از قافیه‌های لعنتی در این شعرها نشانی نیست؛
    [از آنگونه قافیه‌ها بر گذرگاهِ هر مصراع،
    که پنداری حاکمی خُل ناقوس‌بانانی بر سرِ پیچِ هر کوچه برگماشته است
    تا چون رهگذری پا به پای اندیشه‌های فرتوتِ پیزُری چُرت‌زنان می‌گذرد
    پتک به ناقوس فروکوبند و چرتش را چون چلواری آهارخورده بردرند
    تا از یاد نبرد که حاکمِ شهر کیست]
    ــ اما خشمِ خوانندۀ آن شعرها،
    از نبودِ ناقوس‌بانانِ خرگردنی از آن گونه نیست.
    نیز نه ازآن روی که زنگولۀ وزنی چرا به گردنِ این استر آونگ نیست
    تا از درازگوشِ نثرش بازشناسند.
    نیز نه بدان سبب که فی‌المثل شعری از این گونه را غزل چرا نامیده‌ام:
 
 
۵
غزلِ درود و بدرود
 
با درودی به خانه می‌آیی و
                                 با بدرودی
خانه را ترک می‌گویی.
ای سازنده!
             لحظۀ عمرِ من
به جز فاصلۀ میانِ این درود و بدرود نیست:
 
این آن لحظۀ واقعی‌ است
که لحظۀ دیگر را انتظار می‌کشد.
نوسانی در لنگرِ ساعتی‌ است
که لنگر را با نوسانی دیگر به کار می‌کشد.
 
گامی‌ است پیش از گامی دیگر
که جاده را بیدار می‌کند.
تداومی‌ است که زمانِ مرا می‌سازد
لحظه‌هایی‌ است که عمرِ مرا سرشار می‌کند.
 
 
۶
باری، خشم خواننده ازآن روست که ما حقیقت و زیبایی را با معیارِ او نمی‌سنجیم
    و بدین گونه آن کوتاه‌اندیش از خواندنِ هر شعر سخت تهی دست بازمی‌گردد.
 
روزی فی‌المثل، قطعه‌یی ساز کرده بر پارۀ کاغذی نوشتم
    که قضا را، باد، آن پاره‌کاغذ به کوچه درافکند،
    پیشِ پای سیاه‌پوش مردی که از گورستان بازمی‌آمد
    به شبِ آدینه، با چشمانی سُرخ و برآماسیده ــ چرا که بر تربتِ والدِ خویش بسیار گریسته بود. ــ
 
و این است آن قطعه که بادِ سخن‌چین با آن به گورِ پدر گریسته در میان نهاد:
 
 
۷
به یک جمجمه
پدرت چون گربۀ بالغی
                            می‌نالید
و مادرت در اندیشۀ دردِ لذتناکِ پایان بود
که از رهگذرِ خویش
قنداقۀ خالیِ تو را
                       می‌بایست
تا از دلقکی حقیر
                    بینبارد،
و ای بسا به رؤیای مادرانۀ منگوله‌یی
که بر قبۀ شب‌کلاه تو می‌خواست دوخت.
 
باری ــ
و حرکتِ گاهواره
از اندامِ نالانِ پدرت
                      آغاز شد.
 
□
 
گورستانِ پیر
گرسنه بود،
و درختانِ جوان
کودی می‌جُستند! ــ
 
ماجرا همه این است
                          آری
                              ورنه
نوسانِ مردان و گاهواره‌ها
به جز بهانه‌یی
نیست.
 
□
 
اکنون جمجمه‌ات
                   عُریان
بر همه آن تلاش و تکاپوی بی‌حاصل
فیلسوفانه
            لبخندی می‌زند.
به حماقتی خنده می‌زند که تو
از وحشتِ مرگ
                  بدان تن دردادی:
به زیستن
با غُلی بر پای و
غلاده‌یی بر گردن.
 
□
 
زمین
مرا و تو را و اجدادِ ما را به بازی گرفته است.
و اکنون
به انتظارِ آن‌که جازِ شلختۀ اسرافیل آغاز شود
هیچ به از نیشخند زدن نیست.
 
اما من آنگاه نیز بنخواهم جنبید
حتا به گونۀ حلاجان،
چرا که میانِ تمامیِ سازها
سُرنا را بسی ناخوش می‌دارم.
 
 
۸
من محکومِ شکنجه‌یی مضاعفم:
این چنین زیستن،
و این چنین
           در میانِ شما زیستن
                                    با شما زیستن
که دیری دوستارِتان بوده‌ام.
 
□
 
من از آتش و آب
                   سر درآوردم.
از توفان و از پرنده.
من از شادی و درد
سر درآوردم،
گُلِ خورشید را اما
                      هرگز ندانستم
که ظلمت‌گردانِ شب
چگونه تواند شد!
 
□
 
دیدم آنان را بی‌شماران
که دل از همه سودایی عُریان کرده بودند
تا انسانیت را از آن
                      عَلَمی کنند ــ
و در پسِ آن
به هر آنچه انسانی‌ است
تُف می‌کردند!
 
دیدم آنان را بی‌شماران،
و انگیزه‌های عداوتِشان چندان ابلهانه بود
که مُردگانِ عرصۀ جنگ را
از خنده
بی‌تاب می‌کرد؛
و رسم و راهِ کینه‌جویی‌شان چندان دور از مردی و مردمی بود
که لعنتِ ابلیس را
بر می‌انگیخت...
 
□
 
ای کلادیوس‌ها!
من برادرِ اوفلیای بی‌دست‌وپایم؛
و امواجِ پهنابی که او را به ابدیت می‌بُرد
مرا به سرزمینِ شما افکنده است.
 
 
۹
دربه‌درتر از باد زیستم
در سرزمینی که گیاهی در آن نمی‌روید.
 
ای تیزخرامان!
لنگیِ پای من
از ناهمواریِ راهِ شما بود.
 
 
۱۰
برویم ای یار، ای یگانۀ من!
دستِ مرا بگیر!
سخنِ من نه از دردِ ایشان بود،
خود از دردی بود
                   که ایشانند!
 
اینان دردند و بودِ خود را
نیازمندِ جراحات به چرک‌اندر نشسته‌اند.
                                                و چنین است
که چون با زخم و فساد و سیاهی به جنگ برخیزی
کمر به کین‌ات استوارتر می‌بندند.
 
برویم ای یار، ای یگانۀ من!
برویم و، دریغا! به هم‌پاییِ این نومیدیِ خوف‌انگیز
به هم‌پاییِ این یقین
که هر چه از ایشان دورتر می‌شویم
حقیقتِ ایشان را آشکاره‌تر
                                در می‌یابیم!
 
□
 
با چه عشق و چه به‌شور
فواره‌های رنگین‌کمان نشا کردم
به ویرانه‌رباطِ نفرتی
                       که شاخسارانِ هر درختش
انگشتی‌ است که از قعرِ جهنم
به خاطره‌یی اهریمن‌شاد
                              اشارت می‌کند.
 
و دریغا ــ ای آشنای خونِ من ای همسفرِ گریز! ــ
آن‌ها که دانستند چه بی‌گناه در این دوزخِ بی‌عدالت سوخته‌ام
در شماره
از گناهانِ تو کم‌ترند!
 
 
۱۱
اکنون رَخت به سراچۀ آسمانی دیگر خواهم کشید.
آسمانِ آخرین
که ستارۀ تنهای آن
                         تویی.
 
آسمانِ روشن
سرپوشِ بلورینِ باغی
که تو تنها گُلِ آن، تنها زنبورِ آنی.
باغی که تو
              تنها درختِ آنی
و بر آن درخت
گلی‌ است یگانه
که تویی.
 
ای آسمان و درخت و باغِ من، گُل و زنبور و کندوی من!
با زمزمۀ تو
اکنون رخت به گسترۀ خوابی خواهم کشید
که تنها رؤیای آن
تویی.
 
 
۱۲
این است عطرِ خاکستریِ هوا که از نزدیکیِ صبح سخن می‌گوید.
زمین آبستنِ روزی دیگر است.
این است زمزمۀ سپیده
این است آفتاب که بر می‌آید.
 
تک‌تک، ستاره‌ها آب می‌شوند
و شب
       بریده‌بریده
                  به سایه‌های خُرد تجزیه می‌شود
و در پسِ هر چیز
پناهی می‌جوید.
 
و نسیمِ خنکِ بامدادی
چونان نوازشی‌ است.
 
□
 
عشقِ ما دهکده‌یی‌ است که هرگز به خواب نمی‌رود
نه به شبان و
                 نه به روز،
و جنبش و شورِ حیات
یک دَم در آن فرو نمی‌نشیند.
 
هنگامِ آن است که دندان‌های تو را
                                         در بوسه‌یی طولانی
چون شیری گرم
بنوشم.
 
□
 
تا دستِ تو را به دست آرم
از کدامین کوه می‌بایدم گذشت
                                      تا بگذرم
از کدامین صحرا
از کدامین دریا می‌بایدم گذشت
                                      تا بگذرم.
 
روزی که این‌چنین به زیبایی آغاز می‌شود
[به هنگامی که آخرین کلماتِ تاریکِ غم نامۀ گذشته را با شبی که در گذر است
                                                       به فراموشیِ بادِ شبانه سپرده‌ام]،
از برای آن نیست که در حسرتِ تو بگذرد.
تو باد و شکوفه و میوه‌یی، ای همۀ فصولِ من!
بر من چنان چون سالی بگذر
تا جاودانگی را آغاز کنم.
 

آیدا در آینه

لبانت
     به ظرافتِ شعر
شهوانی‌ترینِ بوسه‌ها را به شرمی چنان مبدل می‌کند
که جاندارِ غارنشین از آن سود می‌جوید
تا به صورتِ انسان درآید.
 
و گونه‌هایت
              با دو شیارِ مورّب،
که غرورِ تو را هدایت می‌کنند و
                                     سرنوشتِ مرا
که شب را تحمل کرده‌ام
بی‌آنکه به انتظارِ صبح
                          مسلح بوده باشم،
و بکارتی سربلند را
از روسبی‌خانه‌های دادوستد
سربه‌مُهر بازآورده‌ام.
 
هرگز کسی اینگونه فجیع به کشتنِ خود برنخاست که من به زندگی نشستم!
 
□
 
و چشمانت رازِ آتش است.
 
و عشقت پیروزیِ آدمی‌ است
هنگامی که به جنگِ تقدیر می‌شتابد.
 
و آغوشت
اندک جایی برای زیستن
اندک جایی برای مردن
و گریزِ از شهر
                 که با هزار انگشت
                                       به وقاحت
پاکیِ آسمان را متهم می‌کند.
 
□
 
کوه با نخستین سنگ‌ها آغاز می‌شود
و انسان با نخستین درد.
 
در من زندانیِ ستمگری بود
که به آوازِ زنجیرش خو نمی‌کرد ــ
من با نخستین نگاهِ تو آغاز شدم.
 
□
 
توفان‌ها
در رقصِ عظیمِ تو
                     به شکوه مندی
                                       نی‌لبکی می‌نوازند،
و ترانۀ رگ‌هایت
آفتابِ همیشه را طالع می‌کند.
 
بگذار چنان از خواب برآیم
که کوچه‌های شهر
حضورِ مرا دریابند.
 
دستانت آشتی است
و دوستانی که یاری می‌دهند
تا دشمنی
            از یاد
                 برده شود.
 
پیشانی‌ات آینه‌یی بلند است
تابناک و بلند،
که «خواهرانِ هفتگانه» در آن می‌نگرند
تا به زیباییِ خویش دست یابند.
 
دو پرندۀ بی‌طاقت در سینه‌ات آواز می‌خوانند.
تابستان از کدامین راه فرا خواهد رسید
تا عطش
آب‌ها را گواراتر کند؟
 
تا در آیینه پدیدار آیی
عمری دراز در آن نگریستم
من برکه‌ها و دریاها را گریستم
ای پری‌وارِ در قالبِ آدمی
که پیکرت جز در خُلوارۀ ناراستی نمی‌سوزد! ــ
حضورت بهشتی‌ است
که گریزِ از جهنم را توجیه می‌کند،
دریایی که مرا در خود غرق می‌کند
تا از همه گناهان و دروغ
شسته شوم.
 
و سپیده‌دم با دست‌هایت بیدار می‌شود.

میعاد

در فراسویِ مرزهای تنت تو را دوست می‌دارم.
 
آینه‌ها و شب‌پره‌های مشتاق را به من بده
روشنی و شراب را
آسمانِ بلند و کمانِ گشادۀ پُل
پرنده‌ها و قوس و قزح را به من بده
و راهِ آخرین را
در پرده‌یی که می‌زنی مکرر کن.
 
□
 
در فراسوی مرزهای تنم
تو را دوست می‌دارم.
 
در آن دوردستِ بعید
که رسالتِ اندام‌ها پایان می‌پذیرد
و شعله و شورِ تپش‌ها و خواهش‌ها
                                           به‌تمامی
فرومی‌نشیند
و هر معنا قالبِ لفظ را وامی‌گذارد
چنان چون روحی
                    که جسد را در پایانِ سفر،
تا به هجومِ کرکس‌هایِ پایان‌اش وانهد...
 
□
 
در فراسوهای عشق
تو را دوست می‌دارم،
در فراسوهای پرده و رنگ.
 
در فراسوهای پیکرهای مان
با من وعدۀ دیداری بده.

جادۀ آن سوی پل

مرا دیگر انگیزۀ سفر نیست.
مرا دیگر هوای سفری به سر نیست.
 
قطاری که نیم‌شبان نعره‌کشان از دِهِ ما می‌گذرد
آسمانِ مرا کوچک نمی‌کند
و جاده‌یی که از گُردۀ پُل می‌گذرد
آرزوی مرا با خود
به افق‌های دیگر نمی‌برد.
 
آدم‌ها و بوی‌ناکیِ دنیاهاشان
                                   یک سر
دوزخی‌است در کتابی
که من آن را
              لغت‌به‌لغت
                          از بَر کرده‌ام
تا رازِ بلندِ انزوا را
                   دریابم ــ
رازِ عمیقِ چاه را
از ابتذالِ عطش.
 
بگذار تا مکان‌ها و تاریخ به خواب اندر شود
در آن سوی پُلِ دِه
که به خمیازۀ خوابی جاودانه دهان گشوده است
و سرگردانی‌های جُستجو را
                                 در شیب‌گاهِ گُردۀ خویش
از کلبۀ پابرجای ما
به پیچِ دوردستِ جاده
                          می‌گریزاند.
 
مرا دیگر
انگیزۀ سفر نیست.
 
□
 
حقیقتِ ناباور
چشمانِ بیداری کشیده را بازیافته است:
رؤیای دلپذیرِ زیستن
در خوابی پادرجای‌تر از مرگ،
از آن پیش‌تر که نومیدیِ انتظار
تلخ‌ترین سرودِ تهی‌دستی را باز خوانده باشد.
 
و انسان به معبدِ ستایش‌های خویش
فرود آمده است.
 
□
 
انسانی در قلمروِ شگفت‌زدۀ نگاهِ من
در قلم‌روِ شگفت‌زدۀ دستانِ پرستنده‌ام.
انسانی با همۀ ابعادش ــ فارغ از نزدیکی و بُعد ــ
که دستخوشِ زوایای نگاه نمی‌شود.
 
با طبیعتِ همه‌گانه بیگانه‌یی
که بیننده را
              از سلامتِ نگاهِ خویش
                                         در گمان می‌افکند
چرا که دوری و نزدیکی را
در عظمتِ او
               تأثیر نیست
و نگاه‌ها
در آستانِ رؤیتِ او
قانونی ازلی و ابدی را
بر خاک
       می‌ریزند...
 
□
 
انسان
به معبدِ ستایشِ خویش بازآمده‌است.
انسان به معبدِ ستایشِ خویش
بازآمده‌است.
راهب را دیگر
انگیزۀ سفر نیست.
راهب را دیگر
هوای سفری به سر نیست.