هملت

بودن
یا نبودن...
 
بحث در این نیست
وسوسه این است.
 
□
 
شرابِ زهرآلوده به جام و
شمشیرِ به‌زهر آب‌دیده
                           در کفِ دشمن. ــ
همه چیزی
             از پیش
                     روشن است و حساب‌شده
و پرده
      در لحظۀ معلوم
                          فرو خواهد افتاد.
 
پدرم مگر به باغِ جتسمانی خفته بود
که نقشِ من میراثِ اعتمادِ فریب‌کارِ اوست
و بسترِ فریبِ او
                   کام گاهِ عمویم!
[من این همه را
                   به‌ناگهان دریافتم،
با نیم‌نگاهی
              از سرِ اتفاق
                            به نظّاره گانِ تماشا]
 
اگر اعتماد
           چون شیطانی دیگر
این هابیلِ دیگر را
                     به جتسمانی دیگر
به بی‌خبری لالا نگفته بود، ــ
خدا را
خدا را!
 
□
 
چه فریبی اما،
                چه فریبی!
که آن که از پسِ پردۀ نیمرنگِ ظلمت به تماشا نشسته
از تمامی‌ِ فاجعه
آگاه است
و غمنامۀ مرا
                  پیشاپیش
حرف به حرف
                بازمی‌شناسد.
 
□
 
در پسِ پردۀ نیمرنگِ تاریکی
                                   چشم‌ها
                                              نظارۀ دردِ مرا
سکه‌ها از سیم و زر پرداخته‌اند
تا از طرحِ آزادِ گریستن
در اختلالِ صدا و تنفسِ آن کس
که متظاهرانه
در حقیقت به‌تردید می‌نگرد
لذتی به کف آرند.
 
از اینان مدد از چه خواهم، که سرانجام
مرا و عموی مرا
                  به تساوی
در برابرِ خویش به کُرنش می‌خوانند،
هرچند رنجِ من ایشان را ندا درداده باشد که دیگر
کلادیوس
            نه نامِ عمّ
که مفهومی‌ است عام.
 
و پرده...
در لحظۀ محتوم...
 
□
 
با این همه
            از آن زمان که حقیقت
چون روحِ سرگردانِ بی‌آرامی بر من آشکاره شد
و گندِ جهان
             چون دودِ مشعلی در صحنه‌های دروغین
منخرینِ مرا آزرد،
بحثی نه
         که وسوسه‌یی‌ است این:
 
بودن
یا
نبودن.

و حسرتی

                                                                    (به پاسخِ استقبالیه‌یی)
۱
نه
این برف را
            دیگر
سرِ بازایستادن نیست،
 
برفی که بر ابروی و به موی ما می‌نشیند
تا در آستانۀ آیینه چنان در خویشتن نظر کنیم
                                                         که به وحشت
از بلندِ فریادوارِ گُداری
                         به اعماقِ مغاک
                                            نظر بردوزی.
 
باری
مگر آتشِ قطبی را
                      برافروزی.
که برقِ مهربانِ نگاهت
                           آفتاب را
بر پولادِ خنجری می‌گشاید
                               که می‌باید
                                            به دلیری
با دردِ بلندِ شبچراغی‌اش
                              تاب آرم
به هنگامی که انعطافِ قلبِ مرا
                                     با سختی‌ِ تیغۀ خویش
                                                                   آزمونی می‌کند.
 
نه
تردیدی بر جای بِنمانده است
مگر قاطعیتِ وجودِ تو
                         کز سرانجامِ خویش
                                                به تردیدم می‌افکند،
که تو آن جُرعۀ آبی
                          که غلامان
                                      به کبوتران می‌نوشانند
از آن پیش‌تر
              که خنجر
                        به گلوگاهِشان نهند.
 
 
۲
کجایی؟ بشنو! بشنو!
من از آن گونه با خویش به مهرم
که بسمل شدن را به جان می‌پذیرم
بس که پاک می‌خواند این آبِ پاکیزه که عطشانش مانده‌ام!
بس که آزاد خواهم شد
از تکرارِ هجاهای همهمه
                             در کشاکشِ این جنگِ بی‌شکوه!
 
و پاکیزگی‌ِ این آب
                  با جانِ پُرعطشم
 
کوچ را
      همسفر خواهد شد.
و وجدان‌های بی‌رونق و خاموشِ قاضیان
که تنها تصویری از دغدغۀ عدالت بر آن کشیده‌اند
به خود بازم می‌نهند.
 
 
۳
منم آری منم
               که از این گونه تلخ می‌گریم
که اینک
         زایشِ من
از پسِ دردی چهل‌ساله
در نگرانی‌ِ این نیم روزِ تفته
در دامانِ تو که اطمینان است و پذیرش است
که نوازش است و بخشش است. ــ
 
در نگرانی‌ِ این لحظۀ یأس،
که سایه‌ها دراز می‌شوند
و شب با قدم‌های کوتاه
                            دره را می‌انبارد.
 
ای کاش که دستِ تو پذیرش نبود
نوازش نبود و
               بخشش نبود
که این
       همه
           پیروزیِ حسرت است،
بازآمدنِ همه بینایی‌هاست
به هنگامی که
                 آفتاب
سفر را
        جاودانه
                بار بسته است
و دیری نخواهد گذشت
                           که چشم‌انداز
                                           خاطره‌یی خواهد شد
                                                                     و حسرتی
                                                                                 و دریغی.
 
که در این قفس جانوری هست
                                     از نوازشِ دستانت برانگیخته،
که از حرکتِ آرامِ این سیاه‌جامه مسافر
به خشمی حیوانی می‌خروشد.
 
 
۴
با خشم و جدل زیستم.
و به هنگامی که قاضیان
اثباتِ آن را که در عدالتِ ایشان شایبۀ اشتباه نیست
انسانیت را محکوم می‌کردند
و امیران
نمایشِ قدرت را
                  شمشیر بر گردنِ محکوم می‌زدند،
محتضر را
          سر بر زانوی خویش نهادم.
 
و به هنگامی که همگنانِ من
                                   عشق را
                                             در رؤیای زیستن
                                                                اصرار می‌کردند
 
من ایستاده بودم
تا زمان
       لنگ‌لنگان
                 از برابرم بگذرد،
و اکنون
        در آستانۀ ظلمت
زمان به ریشخند ایستاده است
تا منش از برابر بگذرم
و در سیاهی فروشوم
                          به دریغ و حسرت چشم بر قفا دوخته
آن جا که تو ایستاده‌ای.
 
 
۵
من درد بوده‌ام همه
من درد بوده‌ام.
گفتی پوست‌واره‌یی
                       استوار به دردی،
 
چونان طبل
خالی و فریادگر
[درونِ مرا
           که خراشید
 
تام
تام از درد
           بینبارد؟]
 
و هر اندامم از شکنجۀ فسفرینِ درد
                                             مشخص بود.
در تمامتِ بیداریِ خویش
هر نماد و نمود را
                    با احساسِ عمیقِ درد
                                               دریافتم.
 
عشق آمد و دردم از جان گریخت
خود در آن دَم که به خواب می‌رفتم.
آغاز از پایان آغاز شد.
 
تقدیرِ من است این همه، یا سرنوشتِ توست
یا لعنتی‌ است جاودانه؟
که این فروکشِ درد
خود انگیزۀ دردی دیگر بود؛
که هنگامی به آزادیِ عشق اعتراف می‌کردی
که جنازۀ محبوس را
از زندان می‌بردند.
 
نگاه کن، ای!
نگاه کن
        که چگونه
فریادِ خشمِ من از نگاهم شعله می‌کشد
چنان که پنداری
                  تندیسی عظیم
با ریه‌های پولادینِ خویش
                             نفس می‌کشد.
 
از کجا آمده‌ای
ای که می‌باید
                اکنونت را
                           این‌چنین
به دردی تاریک کننده
                         غرقه کنی! ــ
از کجا آمده‌ای؟
 
و ملال در من جمع می‌آید
و کینه‌یی دَم‌افزون
به شمارِ حلقه‌های زنجیرم،
چون آب‌ها
            راکد و تیره
                         که در ماندابی.
 
 
۶
نفسِ خشم‌آگینِ مرا
                         تُند و بریده
                                      در آغوش می‌فشاری
و من احساس می‌کنم که رها می‌شوم
و عشق
مرگِ رهایی‌بخشِ مرا
از تمامیِ تلخی‌ها
                     می‌آکند.
 
بهشتِ من جنگلِ شوکران‌هاست
و شهادتِ مرا پایانی نیست.

غزل ۳۰۹ ما در این شهر غریبیم و در این ملک فقیر

ما در این شهر غریبیم و در این ملک فقیر
به کمند تو گرفتار و به دام تو اسیر
در آفاق گشاده‌ است ولیکن بسته‌ است
از سر زلف تو در پای دل ما زنجیر
من نظر بازگرفتن نتوانم همه عمر
از من ای خسرو خوبان تو نظر بازمگیر
گر چه در خیل تو بسیار به از ما باشد
ما تو را در همه عالم نشناسیم نظیر
در دلم بود که جان بر تو فشانم روزی
باز در خاطرم آمد که متاعی است حقیر
این حدیث از سر دردی است که من می‌گویم
تا بر آتش ننهی بوی نیاید ز عبیر
گر بگویم که مرا حال پریشانی نیست
رنگ رخسار خبر می‌دهد از سر ضمیر
عشق پیرانه سر از من عجبت می‌آید
چه جوانی تو که از دست ببردی دل پیر
من از این هر دو کمانخانۀ ابروی تو چشم
برنگیرم وگرم چشم بدوزند به تیر
عجب از عقل کسانی که مرا پند دهند
برو ای خواجه که عاشق نبود پند پذیر
سعدیا پیکر مطبوع برای نظر است
گر نبینی چه بود فایدۀ چشم بصیر

 

غزل ۳۱۰ ای به خلق از جهانیان ممتاز

ای به خلق از جهانیان ممتاز
چشم خلقی به روی خوب تو باز
لازم است آن که دارد این همه لطف
که تحمل کنندش این همه ناز
ای به عشقِ درختِ بالایت
مرغ جان رمیده در پرواز
آن نه صاحب نظر بود که کند
از چنین روی در به روی فراز
بخورم گر ز دست توست نبید
نکنم گر خلاف توست نماز
گر بگریم چو شمع معذورم
کس نگوید در آتشم مگداز
می‌نگفتم سخن در آتش عشق
تا نگفت آب دیدۀ غماز
آب و آتش خلاف یک دگرند
نشنیدیم عشق و صبر انباز
هر که دیدار دوست می‌طلبد
دوستی را حقیقت است و مجاز
آرزومند کعبه را شرط است
که تحمل کند نشیب و فراز
سعدیا زنده عاشقی باشد
که بمیرد بر آستان نیاز

 

غزل ۳۱۱ متقلب درون جامۀ ناز

متقلب درون جامۀ ناز
چه خبر دارد از شبان دراز
عاقل انجام عشق می‌بیند
تا هم اول نمی‌کند آغاز
جهد کردم که دل به کس ندهم
چه توان کرد با دو دیدۀ باز
زینهار از بلای تیر نظر
که چو رفت از کمان نیاید باز
مگر از شوخی تذروان بود
که فرو دوختند دیدۀ باز
محتسب در قفای رندان است
غافل از صوفیان شاهدباز
پارسایی که خمر عشق چشید
خانه گو با معاشران پرداز
هر که را با گل آشنایی بود
گو برو با جفای خار بساز
سپرت می‌بباید افکندن
ای که دل می‌دهی به تیرانداز
هر چه بینی ز دوستان کرم است
گر اهانت کنند و گر اعزاز
دست مجنون و دامن لیلی
روی محمود و خاک پای ایاز
هیچ بلبل نداند این دستان
هیچ مطرب ندارد این آواز
هر متاعی ز معدنی خیزد
شکر از مصر و سعدی از شیراز

غزل ۳۱۲ بزرگ دولت آن کز درش تو آیی باز

بزرگ دولت آن کز درش تو آیی باز
بیا بیا که به خیر آمدی کجایی باز
رخی کز او متصور نمی‌شود آرام
چرا نمودی و دیگر نمی‌نمایی باز
در دو لختی چشمان شوخ دلبندت
چه کرده‌ام که به رویم نمی‌گشایی باز
اگر تو را سر ما هست یا غم ما نیست
من از تو دست ندارم به بی‌وفایی باز
شراب وصل تو در کام جان من ازلی است
هنوز مستم از آن جام آشنایی باز
دلی که بر سر کوی تو گم کنم هیهات
که جز به روی تو بینم به روشنایی باز
تو را هرآینه باید به شهر دیگر رفت
که دل نماند در این شهر تا ربایی باز
عوام خلق ملامت کنند صوفی را
کز این هوا و طبیعت چرا نیایی باز
اگر حلاوت مستی بدانی ای هشیار
به عمر خود نبری نام پارسایی باز
گرت چو سعدی از این در نواله‌ای بخشند
برو که خو نکنی هرگز از گدایی باز

غزل ۳۱۳ برآمد باد صبح و بوی نوروز

برآمد باد صبح و بوی نوروز
به کام دوستان و بخت پیروز
مبارک بادت این سال و همه سال
همایون بادت این روز و همه روز
چو آتش در درخت افکند گلنار
دگر منقل منه آتش میفروز
چو نرگس چشم بخت از خواب برخاست
حسد گو دشمنان را دیده بردوز
بهاری خرم است ای گل کجایی
که بینی بلبلان را ناله و سوز
جهان بی ما بسی بوده‌ است و باشد
برادر جز نکونامی میندوز
نکویی کن که دولت بینی از بخت
مبر فرمان بدگوی بدآموز
منه دل بر سرای عمر سعدی
که بر گنبد نخواهد ماند این گوز
دریغا عیش اگر مرگش نبودی
دریغ آهو اگر بگذاشتی یوز

تمثیل

                                                          به پوران صلح‌کل و سیروس طاهباز
                                                          برای تمام صفا و محبتشان
در یکی فریاد
               زیستن ــ
[پروازِ عصیانی‌ِ فوّاره‌یی
که خلاصی‌اش از خاک
                           نیست
و رهایی را
            تجربه‌یی می‌کند.]
 
و شُکوهِ مردن
در فوارۀ فریادی ــ
[زمینت
        دیوانه‌آسا
                   با خویش می‌کشد
تا باروری را
             دست‌مایه‌یی کند؛
که شهیدان و عاصیان
                          یاران اند
که بارآوری را
               باران اند
                      بارآوران اند.]
 
زمین را
        بارانِ برکت‌ها شدن ــ
[مرگِ فوّاره
             از این‌دست است.]
ورنه خاک
           از تو
                باتلاقی خواهد شد
چون به گونۀ جوبارانِ حقیر مُرده باشی.
 
□
 
فریادی شو تا باران
وگرنه
مُرداران!

 

حکایت

اینک آهوبره‌یی
که مجالِ خود را
                   به تمامی
                              زمان‌مایۀ جُستجویش کردم.
 
□
 
خسته خسته و
                    پای‌آبله
تَنگ‌خُلق و
            تهی‌دست
از پَست‌ْ پُشته‌های سنگ
                             فرود می‌آیم
و آفتاب بر خط‌الرأسِ برترین پشته نشسته است
تا شب
        چالاک‌تَرَک
                    بر دامنه دامن گُستَرَد.
 
□
 
اکنون کمندِ باطل را رها می‌کنم
که احساسِ بطلانش
                         خِفت
پنداری بر گردنِ من خود می‌فشارد،
که آنک آهوبره
                 آنک!
زیرِ سایبانِ من ایستاده است
                                   کنارِ سبوی آب
و با زبانِ خشکش
بر جدارِ نمورِ سبو
                     لیسه می‌کشد؛
 
آهوبره‌یی
که مجالِ خود را به‌تمامی
                              زیان‌مایۀ جُستجویش کردم
و زلالی‌ِ محبتش
در خطوطِ مهربانی
                     که چشمانش را تصویر می‌کند
                                                           آشکار است.
 
□
 
آفتاب در آن سوی تپه
فروتر می‌نشیند.
مرا زمان‌مایه به آخر رسیده
که شب بر سرِ دست آمده است
و در سبو
جز به میزانِ سیرابیِ یک تن
                                  آب نیست

نامه

بدان زمان که شود تیره روزگار، پدر!
سراب و هستو روشن شود به پیشِ نظر.
 
مرا ــ به جانِ تو ــ از دیرباز می‌دیدم
که روزِ تجربه از یاد می‌بری یکسر
سلاحِ مردمی از دست می‌گذاری باز
به دل نمانَد هیچ‌ات ز رادمردی اثر
 
مرا به دامِ عدو مانده‌ای به کامِ عدو
بدان امید که رادی نهم ز دست مگر؟
نه گفته بودم صد ره که نان و نور، مرا
گر از طریق بپیچم شرنگِ باد و شرر؟
 
کنون من ایدر در حبس و بندِ خصم نی‌اَم
که بند بگسلد از پای من بخواهم اگر:
به سایه‌دستی بندم ز پای بگشاید
به سایه‌دستی بردارَدَم کلون از در.
 
من از بلندی‌ِ ایمانِ خویشتن ماندم
در این بلند که سیمرغ را بریزد پر.
چه درد اگر تو به خود می‌زنی به درد انگشت؟
چه سجن اگر تو به خود می‌کنی به سجن مقر؟
به پهن دریا دیدی که مردمِ چالاک
برآورند ز اعماقِ آبِ تیره دُرَر
 
به قصه نیز شنیدی که رفت و در ظلمات
کنارِ چشمۀ جاوید جُست اسکندر
هم این ترانه شنفتی که حق و جاهِ کسان
نمی‌دهند کسان را به تخت و در بستر.
 
نه سعدِ سلمان ام من که ناله بردارم
که پستی آمد از این برکشیده با من بر.
 
چو گاهِ رفعتم از رفعتی نصیب نبود
کنون چه مویم کافتاده‌ام به پست اندر؟
 
مرا حکایتِ پیرار و پار پنداری
ز یاد رفته که با ما نه خشک بود نه تر؟
نه جخ شباهتِ مان با درختِ باروری
که یک بدان سال افتاده از ثمر دیگر،
که سالیانِ دراز است کاین حکایتِ فقر
حکایتی‌ است که تکرار می‌شود به‌کرر.
 
نه فقر، باش بگویمت چیست تا دانی:
وقیح‌مایه درختی که می‌شکوفد بر
در آن وقاحتِ شورابه، کز خجالتِ آب
به تنگ بالی بر خاک تن زند آذر!
 
تو هم به پردۀ مایی پدر. مگردان راه
مکن نوای غریبانه سر به زیر و زبر.
چه‌ت اوفتاده؟ که می‌ترسی ار گشایی چشم
تو را مِس آید رؤیای پُرتلألؤِ زر؟
چه‌ت اوفتاده؟ که می‌ترسی ار به خود جُنبی
ز عرشِ شعله درافتی به فرشِ خاکستر؟
به وحشتی که بیفتی ز تختِ چوبیِ خویش
به خاک ریزدت احجارِ کاغذین‌افسر؟
 
تو را که کسوتِ زرتارِ زرپرستی نیست
کلاهِ خویش‌پرستی چه می‌نهی بر سر؟
تو را که پایه بر آب است و کارمایه خراب
چه پی فکندن در سیل‌بارِ این بندر؟
تو کز معامله جز باد دستگیرت نیست
حدیثِ بادفروشان چه می‌کنی باور؟
 
حکایتی عجب است این! ندیده‌ای که چه‌سان
به تیغِ کینه فکندندِمان به کوی و گذر؟
چراغِ علم ندیدی به هر کجا کُشتند
زدند آتش هر جا به نامه و دفتر؟
 
زمین ز خونِ رفیقانِ من خضاب گرفت
چنین به سردی در سرخی‌ِ شفق منگر!
یکی به دفترِ مشرق ببین پدر، که نبشت
به هر صحیفه سرودی ز فتحِ تازه‌بشر!
 
□
 
بدان زمان که به گیلان به خاک و خون غلتند
به پایمردی، یارانِ من به زندان در،
مرا تو درسِ فرومایه بودن آموزی
که توبه‌نامه نویسم به کامِ دشمن بر؟
نجاتِ تن را زنجیرِ روحِ خویش کنم
ز راستی بنشانم فریب را برتر؟
ز صبحِ تابان برتابم ــ ای دریغا ــ روی
به شامِ تیرۀ رو در سفر سپارم سر؟
قبای دیبه به مسکوکِ قلب بفروشم
شرف سرانه دهم وان گهی خرم جُلِ خر؟
 
□
 
مرا به پندِ فرومایه جانِ خود مگزای
که تفته نایدم آهن بدین حقیر آذر:
تو راهِ راحتِ جان گیر و من مقامِ مصاف
تو جای امن و امان گیر و من طریقِ خطر!

که زندانِ مرا بارو مباد...

که زندانِ مرا بارو مباد
جز پوستی که بر استخوانم.
 
بارویی آری،
اما
گِرد بر گِردِ جهان
نه فراگردِ تنهاییِ جانم.
 
آه
آرزو! آرزو!
 
□
 
پیازینه پوست وار حصاری
که با خلوتِ خویش چون به خالی بنشینم
هفت دربازه فراز آید
بر نیاز و تعلقِ جان.
فروبسته باد
آری فروبسته باد و
                      فروبسته‌تر،
و با هر دربازه
هفت قفلِ آهن‌جوشِ گران!
 
آه
آرزو! آرزو!

غزل ۳۱۴ مبارکتر شب و خرم ترین روز

مبارکتر شب و خرم ترین روز
به استقبالم آمد بخت پیروز
دهلزن گو دو نوبت زن بشارت
که دوشم قدر بود امروز نوروز
مه است این یا ملک یا آدمیزاد
پری یا آفتاب عالم افروز
ندانستی که ضدان در کمینند
نکو کردی علی رغم بدآموز
مرا با دوست ای دشمن وصال است
تو را گر دل نخواهد دیده بردوز
شبان دانم که از درد جدایی
نیاسودم ز فریاد جهان سوز
گر آن شب‌های باوحشت نمی‌بود
نمی‌دانست سعدی قدر این روز

 

غزل ۳۱۵ پیوند روح می‌کند این باد مشک بیز

پیوند روح می‌کند این باد مشک بیز
هنگام نوبت سحر است ای ندیم خیز
شاهد بخوان و شمع بیفروز و می بنه
عنبر بسای و عود بسوزان و گل بریز
ور دوست دست می‌دهدت هیچ گو مباش
خوشتر بود عروس نکوروی بی جهیز
امروز باید ار کرمی می‌کند سحاب
فردا که تشنه مرده بود لای گو بخیز
من در وفا و عهد چنان کند نیستم
کز دامن تو دست بدارم به تیغ تیز
گر تیغ می‌زنی سپر اینک وجود من
عیار مدعی کند از دشمن احتریز
فردا که سر ز خاک برآرم اگر تو را
بینم فراغتم بود از روز رستخیز
تا خود کجا رسد به قیامت نماز من
من روی در تو و همه کس روی در حجیز
سعدی به دام عشق تو در پای بند ماند
قیدی نکرده‌ای که میسر شود گریز

غزل ۳۱۶ ساقی سیمتن چه خسبی خیز

ساقی سیمتن چه خسبی خیز
آب شادی بر آتش غم ریز
بوسه‌ای بر کنار ساغر نه
پس بگردان شراب شهدآمیز
کابر آذار و باد نوروزی
درفشان می‌کنند و عنبربیز
جهد کردیم تا نیالاید
به خرابات دامن پرهیز
دست بالای عشق زور آورد
معرفت را نماند جای ستیز
گفتم ای عقل زورمند چرا
برگرفتی ز عشق راه گریز
گفت اگر گربه شیر نر گردد
نکند با پلنگ دندان تیز
شاهدان می‌کنند خانۀ زهد
مطربان می‌زنند راه حجیز
توبه را تلخ می‌کند در حلق
یار شیرین زبان شورانگیز
سعدیا هر دمت که دست دهد
به سر زلف دوستان آویز
دشمنان را به حال خود بگذار
تا قیامت کنند و رستاخیز

غزل ۳۱۷ بوی بهار آمد بنال ای بلبل شیرین نفس

بوی بهار آمد بنال ای بلبل شیرین نفس
ور پای بندی همچو من فریاد می‌خوان از قفس
گیرند مردم دوستان نامهربان و مهربان
هر روز خاطر با یکی ما خود یکی داریم و بس
محمول پیش آهنگ را از من بگو ای ساربان
تو خواب می‌کن بر شتر تا بانگ می‌دارد جرس
شیرین بضاعت بر مگس چندان که تندی می‌کند
او بادبیزن همچنان در دست و می‌آید مگس
پند خردمندان چه سود اکنون که بندم سخت شد
گر جستم این بار از قفس بیدار باشم زین سپس
گر دوست می‌آید برم یا تیغ دشمن بر سرم
من با کسی افتاده‌ام کز وی نپردازم به کس
با هر که بنشینم دمی کز یاد او غافل شوم
چون صبح بی خورشیدم از دل بر نمی‌آید نفس
من مفلسم در کاروان گوهر که خواهی قصد کن
نگذاشت مطرب دربرم چندان که بستاند عسس
گر پند می‌خواهی بده ور بند می‌خواهی بنه
دیوانه سر خواهد نهاد آن گه نهد از سر هوس
فریاد سعدی در جهان افکندی ای آرام جان
چندین به فریاد آوری باری به فریادش برس

غزل ۳۱۸ امشب مگر به وقت نمی‌خواند این خروس

امشب مگر به وقت نمی‌خواند این خروس
عشاق بس نکرده هنوز از کنار و بوس
پستان یار در خم گیسوی تاب دار
چون گوی عاج در خم چوگان آبنوس
یک شب که دوست فتنۀ خفته است زینهار
بیدار باش تا نرود عمر بر فسوس
تا نشنوی ز مسجد آدینه بانگ صبح
یا از در سرای اتابک غریو کوس
لب بر لبی چو چشم خروس ابلهی بود
برداشتن به گفتۀ بیهودۀ خروس

 

غزل ۳۱۹ هر که بی دوست می‌برد خوابش

هر که بی دوست می‌برد خوابش
همچنان صبر هست و پایابش
خواب از آن چشم چشم نتوان داشت
که ز سر برگذشت سیلابش
نه به خود می‌رود گرفتۀ عشق
دیگری می‌برد به قلابش
چه کند پای بند مهر کسی
که نبیند جفای اصحابش
هر که حاجت به درگهی دارد
لازم است احتمال بوابش
ناگزیر است تلخ و شیرینش
خار و خرما و زهر و جلابش
سایر است این مثل که مستسقی
نکند رود دجله سیرابش
شب هجران دوست ظلمانی است
ور برآید هزار مهتابش
برود جان مستمند از تن
نرود مُهر مِهر احبابش
سعدیا گوسفند قربانی
به که نالد ز دست قصابش

غزل ۳۲۰ یاری به دست کن که به امید راحتش

یاری به دست کن که به امید راحتش
واجب کند که صبر کنی بر جراحتش
ما را که ره دهد به سراپردۀ وصال
ای باد صبحدم خبری ده ز ساحتش
باران چون ستاره‌ام از دیدگان بریخت
رویی که صبح خیره شود در صباحتش
هر گه که گویم این دل ریشم درست شد
بر وی پراکند نمکی از ملاحتش
هرچ آن قبیح تر بکند یار دوست روی
داند که چشم دوست نبیند قباحتش
بیچاره‌ای که صورت رویت خیال بست
بی دیدنت خیال مبند استراحتش
با چشم نیم خواب تو خشم آیدم همی
از چشم‌های نرگس و چندان وقاحتش
رفتار شاهد و لب خندان و روی خوب
چون آدمی طمع نکند در سماحتش
سعدی که داد وصف همه نیکوان به داد
عاجز بماند در تو زبان فصاحتش

غزل ۳۲۱ آن که هلاک من همی‌خواهد و من سلامتش

آن که هلاک من همی‌خواهد و من سلامتش
هر چه کند ز شاهدی کس نکند ملامتش
میوه نمی‌دهد به کس باغ تفرج است و بس
جز به نظر نمی‌رسد سیب درخت قامتش
داروی دل نمی‌کنم کان که مریض عشق شد
هیچ دوا نیاورد باز به استقامتش
هر که فدا نمی‌کند دنیی و دین و مال و سر
گو غم نیکوان مخور تا نخوری ندامتش
جنگ نمی‌کنم اگر دست به تیغ می‌برد
بلکه به خون مطالبت هم نکنم قیامتش
کاش که در قیامتش بار دگر بدیدمی
کانچه گناه او بود من بکشم غرامتش
هر که هوا گرفت و رفت از پی آرزوی دل
گوش مدار سعدیا بر خبر سلامتش

غزل ۳۲۲ خجل است سرو بستان بر قامت بلندش

خجل است سرو بستان بر قامت بلندش
همه صید عقل گیرد خم زلف چون کمندش
چو درخت قامتش دید صبا به هم برآمد
ز چمن نرست سروی که ز بیخ برنکندش
اگر آفتاب با او زند از گزاف لافی
مه نو چه زهره دارد که بود سم سمندش
نه چنان ز دست رفته‌ است وجود ناتوانم
که معالجت توان کرد به پند یا به بندش
گرم آن قرار بودی که ز دوست برکنم دل
نشنیدمی ز دشمن سخنان ناپسندش
تو که پادشاه حسنی نظری به بندگان کن
حذر از دعای درویش و کف نیازمندش
شکرین حدیث سعدی بر او چه قدر دارد
که چون او هزار طوطی مگس است پیش قندش

 

غزل شمارهٔ ۷۶ اگر ساقی به بزم ما قلندر وار بنشیند

اگر ساقی به بزم ما قلندر وار بنشیند
بسا صوفی که اندر حلقۀ خمّار بنشیند
به زاریّ دل زارم تو را ای دل نیازارم
کزآن زاری تو را بر دل مباد آزار بنشیند
به عزم رفتن از مجلس به هر باری که برخیزی
از آن  برخاستن بر دل مرا صدبار بنشیند
چو خشم فتنه انگیزش کند مستی و مستوری
نماند هیچ زاهد را که او هشیار بنشیند
کسی در معرض مردان برآرد نام منصوری
که برخیزد زسر و آنگه به پای دار بنشیند
کسی در دیدۀ مردم بود چون مردم دیده
که همچون دیدۀ گلگون میان خار بنشیند
دل ابن حسام از رنج و از تیمار بیمار است
مگر دلبر به تیمار دل بیمار بنشیند

غزل شمارهٔ ۷۷ قول مطرب دل من دوش به راهی زد و برد

قول مطرب دل من دوش به راهی زد و برد
چشمش آرام دل من به نگاهی زد و برد
غمزۀ دوست به یغمای دلم تیزی داشت
وه که بر مخزن دل خانه سیاهی زد و برد
هرغباری که بر آیینۀ دل بود مرا
ای عجب صیقلی عشق به آهی زد و برد
خیل غم داشت کمین بر دل من باز ببین
که بر این قلب شکسته چه سپاهی زد و برد
سایۀ سرو قدمت برسر ما باقی باد
که به باغ آمد و بر برگ گیاهی زد و برد

غزل شمارهٔ ۷۸ خط مشکین که برگرد رخت چون عود می گردد

خط مشکین که برگرد رخت چون عود می گردد
بدان ماند که در بالای آتش دود می گردد
زتاب مهر تابان جمالت پرتوی دارد
شب این مشعل که بر ایوان دود اندود می گردد
صباگویی که از چین سرزلف تو می آید
که از بویش نسیم باغ مشک آلود می گردد
دل بیمارم از گوی زنخدان تو می گوید
به گرد سیب سیمین از پی بهبود می گردد
نه بر گردم نگردانم سر از تیغ تو گردانم
که دست و تیغ تو از من به سر خشنود می گردد
ایا ابن حسام از سر قدم کن در ره جانان
ایازی هر که کرد او عاقبت محمود می گردد
زبور عشق تو روح القدس درگوش می گیرد
چه خوش مرغی به گرد نغمۀ داوود می گردد

 

غزل شمارهٔ ۷۹ ما را به جای آب اگر از دیده خون رود

ما را به جای آب اگر از دیده خون رود
چون رفت جان هرآینه صبر و سکون رود
از گوشۀ جگر نرود داغ او مرا
آری ز سینه داغ جگرگوشه چون رود
سیماب آه من بکند چرخ را سیاه
گر آه من به گنبد سیماب گون رود
برکوه اگر نهند تحمل نیاورد
آنچه از غم تو بر دل زار و زبون رود
تریاک روزگار نباشد دوا رسان
آن را که زهر داغ تو اندر درون رود
چون دل به قوت ملکیّت برد شکیب
صبر از دریچۀ بشریّت برون رود
عقل جنون گرفته فروشد به کوی غم
ترسم که عقل درسرکارجنون رود
هردم زچشم من بچکد اشک لاله رنگ
درچشم کان خیال رخ لاله گون رود
کوروکبود چرخ که از جور روزگار
برمن هر آنچه می رود از چرخ دون رود
ابن حسام از در دولت پناه دوست
بر وعدۀ پناه گه آخر برون رود

غزل شمارهٔ ۸۰ مژده ای دل مر تو را کآرامش جان می رسد

مژده ای دل مر تو را کآرامش جان می رسد
خه خه ای جان زنده شو چون بوی جانان می رسد
بخ بخ ای آدم تورا کایّام ناکامی گذشت
کز یزید خوش خبر پیغام رضوان می رسد
سر بر آر ای ساکن بیت الحزن تا بشنوی
بوی پیراهن که از یوسف به کنعان می رسد
ای صبا فرّاشی فرش سبا کن دم به دم
خاصه چون هدهد به درگاه سلیمان می رسد
تازه باش ای گلبن شادی زباغ مردمی
خوش برآ کآوازۀ مرغ خوش الحان می رسد
سرو دلجوی چمن از قد خود چندین مناز
سرکشی از سربنه سرو خرامان می رسد
گشت روشن مطلع صبح امید ابن حسام
ظلمت شب می رود خورشید تابان می رسد

 

 

غزل شمارهٔ ۸۱ خط تو دایرۀ مشک گرد ماه کشید

خط تو دایرۀ مشک گرد ماه کشید
بر آفتاب سواد شب سیاه کشید
دلم به دعوی خون بر غزال چشمت را
سرشک سرخ و رخ زرد را گواه کشید
مقام شیفته حالان پناه طرۀ توست
دل مقام شناسم بدان پناه کشید
نوید داد عنایت مرا که لطف عمیم
رقم به عفو تو بر صفحۀ گناه کشید
اگرچه می رود آلوده دامن ابن حسام
به ذیل عاطفت سایۀ الاه کشید

غزل شمارهٔ ۸۲ گرملک بنگرد آن چشم خوش و لعل لذیذ

گرملک بنگرد آن چشم خوش و لعل لذیذ
دفع نظّارۀ بد را بنویسد تعویذ
جام جم دور جهان را فلک از یاد ببرد
بده  ای خسرو خوبان به من آن جام نبیذ
آیت حسن که در شان رخت نازل شد
بی مثال خط زلف تو نیابد تنفیذ
آنکه برداشت تورا کی فکند ابن حسام
نیست برداشتگان را زکریمان تنبیذ

غزل شمارهٔ ۸۳ زیاده می کند آن چشم پرخمار خمار

زیاده می کند آن چشم پرخمار خمار
ز دل همی برد آن زلف بی قرار قرار
بخست غمزۀ تیز تو خانۀ چشمم
که گفت دیدۀ اهل نظر به خار بخار
چنان بسوخت شرار غم تو خرمن دل
که می رسد به دماغم از آن شرار شرار
در انتظار مداوم به وعدۀ فردا
که نیست ممکن از این چرخ بی مدار مدار
بپوش روی که صورت نگار چین ببرد
نمونه ای که نگارند از آن کنار کنار
به باغ مزرعۀ پاک سینۀ ابن حسام
چو هست تخم محبت تورا،بکار بکار

غزل شمارهٔ ۸۴ خطت مشک است و خالت عنبر تر

خطت مشک است و خالت عنبر تر
جهان را کرده ای پر مشک و عنبر
رخ ولبت را مپوش از دردمندان
زمعلولان که پوشد گل به شکر؟
قد سرو و لبت در روضۀ جان
نشان طوبی است و آب کوثر
رخت آیینۀ صنع الهی است
تعالی شانه الله الکبر
ز ابرویت که آن مشکین خیالی است
هلالی بسته ای بر ماه انور
برت گفتم کشم یک شب در آغوش
به خنده گفت ناید سرو در بر
مرا پیوسته هست از آرزویت
خیالی کج چو ابروی تو در سر
ببر آب و لطافت سرو و گل را
چو سرو ناز بر گلزار بگذر
درتو اهل دولت را مآب است
سر ابن حسام و خاک آن در

غزل شمارهٔ ۸۵ ای اهل درد را ز تو هر دم غمی دگر

ای اهل درد را ز تو هر دم غمی دگر
نیش غم تو بر دل ما مرهمی دگر
درکوی تو که درگه اهل سعادت است
از آب چشم اهل صفا زمزمی دگر
تر شد به آب جود تو خاک وجود ما
فرمای از ابر لطف برآ شبنمی دگر
از کاینات دنیی و عقبی دوعالم اند
بیرون از این دوخاک درت عالمی دگر
گفتی دمی دگر به لبت کام دل دهم
ای عمر اعتماد کرا بر دمی دگر
بردار جام جم که ببینی دراو عیان
درزیر خاک خفته به هر سو جمی دگر
همچون دل شکستۀ ابن حسام هست
صد دل به قید زلف تو درهر خمی دگر

غزل شمارهٔ ۸۶ ای ز بی غمخواریت هردم دلم غمخواه تر

ای ز بی غمخواریت هردم دلم غمخواه تر
نیست در دست غمت از من کسی بیچاره تر
مردم چشم مرا از حسرت لعل لبت
گردد از خون جگر هر دم به دم رخساره تر
در فراقت جامه از دل پاره می کردم ولیک
جامه را بگذاشت کز جامه بُد جان پاره تر
از دلم از عشوه های غمزۀ غماز تو
صبرشد آواره وآرام از او آواره تر
چشم و لعلت بر دل من دعوی خون می کنند
گرچه خونخوار است لعلت چشم از او خونخواره تر
معتدل گردد مشام از نُزهت عود و گلاب
گرشود ز آب عذارت زلف را یک تاره تر
آب روی ابن حسام از چشمه سار چشم یافت
هم عفالله دیده کو دارد رخم همواره تر

 

شمارهٔ ۸۷ دلم فدای تو باد ای نسیم عنبر بیز

دلم فدای تو باد  ای نسیم عنبر بیز
به دستگیری افتاده ای چو من برخیز
چنین که چشم تو هر گوشه ای کمین دارد
چگونه دل بنشیند به گوشۀ پرهیز
زبس که آتش رخسارۀ تو می افروخت
بسوخت خرمن تقوای من به آتش تیز
زدیم در خم زلف گره گشای تو چنگ
که مفلسیم و نداریم هیچ دست آویز
بیا که باده و گل را به هم برآمیزیم
ز دست حادثۀ روزگار رنگ آمیز
بیار کاسه و از می پرآب رنگین کن
زخاک پرشده بین کاسۀ سر پرویز
سوار حادثه هر سو دو اسپه می تازد
نه رخش از او بتواند گریخت نه شبدیز
فضای سینه ام آتش گرفت مردم چشم
تو مردمی کن و آبی ز دیده بر وی ریز
بتاخت لشکر غم قلب سینۀ ابن حسام
پناه می طلبی خیز و در پیاله گریز

غزل شمارهٔ ۸۸ زبس که می کند آن چشم فتنه بر من ناز

زبس که می کند  آن چشم فتنه بر من ناز
به جان رسید دل از عشوه های آن طناز
تطاول سر زلفس نمی توانم گفت
که کوته است مرا عمر و قصه ای است دراز
سرشکِ پرده در من ز عین غمّازی
بدان رسید که بر رو فکند مارا راز
چو دسترس نبود آستین کشیدن دوست
بر آستانۀ او روی ما و خاک نیاز
دلم ز نرگش جادوی او حذر می کرد
خبر نداشت ز افسون غمزۀ غمّاز
خوش است یک دمه عیش ار زمانه دمساز است
ولی زمانه به یکدم نمی شود دمساز
ز روزگار شکایت نشاید ابن حسام
«زمانه با تو نسازد تو با زمانه بساز»

غزل شمارهٔ ۸۹ می بیارید که ایام بهار است امروز

می بیارید که ایام بهار است امروز
نرگس از ساغر زر جرعه گسار است امروز
دیدهٔ خوش نظر باغ خمار آلود است
قدح لاله پر از نوش گوار است امروز
هم نسیم چمن از باغ بُخور انگیز است
هم شمیم سحری مجمره دار است امروز
گل خوشبوی نشان می‌دهد از طلعت دوست
سرو دلجوی تو گویی قد یار است امروز
چمن از لاله و از سنبل تر پنداری
راست مانند رخ و زلف نگار است امروز
دی گذر کرد ندانیم به فردا که رسد
حیف از این لحظه که در عین گذار است امروز
در چنین فصل که گفتم سخن ابن حسام
از لب مطرب خوش لهجه به کار است امروز

غزل شمارهٔ ۹۰ آتش مهرتو در سینه نهان است هنوز

آتش مهرتو در سینه نهان است هنوز
خون دل از گذر دیده روان است هنوز
نگران رخ زیبای تو شد دیده و دل
همچنانم دل ودیده نگران است هنوز
غمزه ات می دهدم عشوه که من آنِ توام
چون بدیدم نظرش با دگران است هنوز
در ازل عکس جمالت به گلستان بردند
بلبل از شوق رخت نعره زنان است هنوز
زان شمایل خبری باد به بستان آورد
در چمن سرو سهی رقص کنان است هنوز
از یقین دهنت هیچ نمی یارم گفت
کانچه گویم همه در عین گمان است هنوز
دل که اندر شکن زلف تو بست ابن حسام
مشکن آن را که دلش بستۀ آن است هنوز

غزل شمارهٔ ۹۱ چو زلف دوست بباید شبی سیاه و دراز

چو زلف دوست بباید شبی سیاه و دراز
که با خیال رخت در درون پردۀ راز
دل شکستۀ آشفتۀ پریشان حال
تطاول سر زلفت به شرح گوید باز
فرو گرفت غم دل فضای سینۀ من
کجاست ساقی گلرخ شراب غم پرداز
به عشوه عربده با روزگار نتوان کرد
که دهر عشوه فرو شست وچرخ عربده ساز
اگر چه درگه یار از نیاز مستغنی است
تو بر مدار سر از خاک آستان نیاز
عجب نباشد اگر عاقبت شود محمود
کسی که خدمت شایسته کرد همچو ایاز
زفیض دوست چو در هر سری تمنایی است
امید ابن حسام است و لطف بنده نواز

غزل شمارهٔ ۹۲ شیخ را صومعه در رهن شراب است امروز

شیخ را صومعه در رهن شراب است امروز
بر در میکده در چنگ ورباب است امروز
آنکه در میکده دی منکر می نوشان شد
در خرابات مغان مست و خراب است امروز
از می ای شیخ مرا توبه چه می فرمایی
توبه موقوف که ایام شباب است امروز
نرگس از غایت مستی سر ساغر دارد
قدح لاله پر از بادۀ ناب است امروز
من چه خون کرده ام ای خون منت در گردن
چشم خون ریز تو در عین عتاب است امروز
بنشین تا نفسی با تو به هم بنشینیم
آخر ای عمر چه هنگام شتاب است امروز
بس که دوش ابن حسام از غم عشقت بگریست
مردم دیدۀ او غرقۀ آب است امروز

غزل شمارهٔ ۹۳ بیا به میکده بفروش خرقۀ ناموس

بیا به میکده بفروش خرقۀ ناموس
ریا و شمعه رها کن به زاهد سالوس
حریف مصطبه و ساغرم به بانگ بلند
به زیر پرده از این پس دگر نگویم کوس
فلک به دست ستم بین که زیر پای بکوفت
سر سریر فریدون و افسر کاووس
طبیب شهر علاج دام نمی داند
کزین معالجه دور است فهم جالینوس
نهال قد تو بر سرو می نماید ناز
گل عذار تو بر لاله می کند افسوس
به هر زمین که غباری ز موکبت برسد
دهم به وجه ارادت بر آن زمین صد بوس
کمال نظم تو ابن حسام تا چه کند
که پای بند غروری تو نیز چون طاووس

غزل شمارهٔ ۹۴ خبری جان دل ز جانان پرس

خبری جان دل ز جانان پرس
درد بسیار شد ز درمان پرس
ما کجا و وصال یار کجا
هر چه پرسی ز ما ز هجران پرس
پیش آدم حدیث رضوان گوی
غم یوسف ز پیر کنعان پرس
تو چه دانی که نطق مرغان چیست
قصۀ هدهد از سلیمان پرس
عاشقان قیمت بلا دانند
صبر ایوب را ز کرمان پرس
حال بر من فلک بگردانید
حالم از چرخ حال گردان پرس
حال سرگشتگی ابن حسام
زان خم طرۀ پریشان پرس

غزل شمارهٔ ۹۵ دلا رعنایی سرو از چمن پرس

دلا رعنایی سرو از چمن پرس
نسیم طرۀ یار از سمن پرس
حدیث آن لب و دندان شیرین
ز مرجان جوی و از دُرّ عدن پرس
پریشان حالی و دلتنگی من
گهش از زلف و گاهی از دهن پرس
خلاف وعده و پیمان شکستن
از آن کج وعدۀ پیمان شکن پرس
درازای شب یلدای هجران
مپرس از من از آن مشکین رسن پرس
دل هم درد من حالم بداند
تو هم درد من از همدرد من پرس
شکر در منطق ابن حسام است
اگر باور نداری از سخن پرس

عقوبت

                                                                                  برای ایرج گُُردی
میوه بر شاخه شدم
                         سنگ پاره در کفِ کودک.
طلسمِ معجزتی
مگر پناه دهد از گزندِ خویشتنم
چنین که
         دستِ تطاول به خود گشاده
                                           منم!
 
□
 
بالابلند!
بر جلوخانِ منظرم
چون گردشِ اطلسیِ ابر
                             قدم بردار.
از هجومِ پرندۀ بی‌پناهی
                               چون به خانه بازآیم
پیش از آن که در بگشایم
بر تخت گاهِ ایوان
                جلوه‌یی کن
                           با رُخساری که باران و زمزمه است.
چنان کن که مجالی اَندَکَک را درخور است،
که تبردارِ واقعه را
                     دیگر
دستِ خسته
               به فرمان
                         نیست.
 
□
 
که گفته است
من آخرین بازماندۀ فرزانگانِ زمینم؟ ــ
من آن غولِ زیبایم که در استوای شب ایستاده است
                                         غریقِ زلالیِ همه آب‌های جهان،
و چشم‌اندازِ شیطنتش
خاستگاهِ ستاره‌یی‌ست.
 
در انتهای زمینم کومه‌یی هست، ــ
آنجا که
        پادرجاییِ خاک
همچون رقصِ سراب
بر فریبِ عطش
                 تکیه می‌کند.
 
در مفصلِ انسان و خدا
آری
   در مفصلِ خاک و پوکم کومه‌یی نااستوار هست،
و بادی که بر لُجِّۀ تاریک می‌گذرد
بر ایوانِ بی‌رونقِ سردم
                           جاروب می‌کشد.
 
بردگانِ عالی‌جاه را دیده‌ام من
در کاخ‌های بلند
که قلاده‌های زرین به گردن داشته‌اند
و آزاده‌مَردُم را
                در جامه‌های مرقع
که سرودگویان
پیاده به مقتل می‌رفته‌اند.
 
□
 
خانۀ من در انتهای جهان است
در مفصلِ خاک و
پوک.
 
با ما گفته بودند:
                   «آن کلامِ مقدس را
                    با شما خواهیم آموخت،
                    لیکن به خاطرِ آن
                    عقوبتی جان فرسای را
                    تحمل می‌بایدِتان کرد.»
 
عقوبتِ جانکاه را چندان تاب آوردیم
                                          آری
که کلامِ مقدسِمان
                      باری
از خاطر
 گریخت !

صبوحی

                                                                                                            برای م.آزرم
به پرواز
شک کرده بودم
به هنگامی که شانه‌هایم
                               از وبالِ بال
                                          خمیده بود،
و در پاکبازیِ معصومانۀ گرگ و میش
شب‌کورِ گرسنه‌چشمِ حریص
                                  بال می‌زد.
 
به پرواز
شک کرده بودم من.
 
□
 
سحرگاهان
سِحرِ شیری‌رنگیِ نامِ بزرگ
                                در تجلی بود.
 
با مریمی که می‌شکفت گفتم: «شوقِ دیدارِ خدایت هست؟»
بی‌که به پاسخ آوایی برآرد
خستگی باز زادن را
                       به خوابی سنگین
                                            فرو شد
همچنان
         که تجلّی ساحرانۀ نامِ بزرگ؛
 
و شک
بر شانه‌های خمیده‌ام
جای‌نشینِ سنگینی‌ِ توانمندِ بالی شد
که دیگر بارَش
                به پرواز
احساسِ نیازی
نبود.

 

 

رستگاران

در غریوِ سنگینِ ماشین‌ها و اختلاطِ اذان و جاز
آوازِ قُمری‌ِ کوچکی را
شنیدم،
چنان که از پسِ پرده‌یی آمیزۀ ابر و دود
تابشِ تک‌ستاره‌یی.
 
□
 
آنجا که گنه‌کاران
با میراثِ کمرشکنِ معصومیتِ خویش
بر درگاهِ بلند
              پیشانیِ‌ درد
                            بر آستانه می‌نهند و
بارانِ بی‌حاصلِ اشک
                         بر خاک،
و رهایی و رستگاری را
از چارسویِ بسیطِ زمین
                            پای‌درزنجیر و گم‌کرده‌راه می‌آیند،
گوش بر هیبتِ توفانی‌ِ فریادهای نیاز و اذکارِ بی‌سخاوت بسته
دو قُمری
         بر کنگرۀ سرد
                            دانه در دهانِ یکدیگر می‌گذارند
و عشق
         بر گردِ ایشان
                        حصاری دیگر است.

فصلِ دیگر

بی‌آنکه دیده بیند،
                    در باغ
احساس می‌توان کرد
در طرحِ پیچ‌پیچِ مخالف‌سرای باد
یأسِ موقرانۀ برگی که
                            بی‌شتاب
بر خاک می‌نشیند.
 
□
 
بر شیشه‌های پنجره
                         آشوبِ شبنم است.
ره بر نگاه نیست
تا با درون درآیی و در خویش بنگری.
 
با آفتاب و آتش
                 دیگر
گرمی و نور نیست،
تا هیمه‌خاکِ سرد بکاوی
                            در
                              رؤیای اخگری.
 
□
 
این
   فصلِ دیگری‌ است
که سرمایش
               از درون
درکِ صریحِ زیبایی را
                        پیچیده می‌کند.
 
یادش به خیر پاییز
                     با آن
توفانِ رنگ و رنگ
                   که برپا
در دیده می‌کند!
 
□
 
هم برقرارِ منقلِ اَرزیزِ آفتاب،
خاموش نیست کوره
                       چو دی‌سال:
 
خاموش
خود
منم!
 
مطلب از این قرار است:
چیزی فسرده است و نمی‌سوزد
                                       امسال
در سینه
در تنم!

سرود برای مردِ روشن که به سایه رفت

قناعت‌وار
          تکیده بود
باریک و بلند
چون پیامی دشوار
                      که در لغتی
 
با چشمانی
از سوآل و
           عسل
و رُخساری برتافته
از حقیقت و
              باد.
 
مردی با گردشِ آب
مردی مختصر
               که خلاصۀ خود بود.
 
خرخاکی‌ها در جنازه‌ات به سوءِظن می‌نگرند.
 
□
 
پیش از آن که خشمِ صاعقه خاکسترش کند
تسمه از گُردۀ گاوِ توفان کشیده بود.
 
آزمونِ ایمان‌های کهن را
بر قفلِ معجرهای عتیق
                           دندان فرسوده بود.
 
بر پرت‌افتاده‌ترینِ راه‌ها
                          پوزار کشیده بود
رهگذری نامنتظر
که هر بیشه و هر پُل آوازش را می‌شناخت.
 
□
 
جاده‌ها با خاطرۀ قدم‌های تو بیدار می‌مانند
که روز را پیشباز می‌رفتی،
هرچند
       سپیده
              تو را
از آن پیش‌تر دمید
که خروسان
              بانگِ سحر کنند.
 
□
 
مرغی در بال‌هایش شکفت
زنی در پستان‌هایش
باغی در درختش.
 
ما در عتابِ تو می‌شکوفیم
در شتابت
ما در کتابِ تو می‌شکوفیم
در دفاع از لبخندِ تو
                      که یقین است و باور است.
 
دریا به جُرعه‌یی که تو از چاه خورده‌ای حسادت می‌کند.

شبانه

در نیست
          راه نیست
شب نیست
              ماه نیست
نه روز و
         نه آفتاب،
ما
  بیرونِ زمان
              ایستاده‌ایم
با دشنۀ تلخی
در گُرده‌هایِمان.
 
هیچ‌کس
          با هیچ‌کس
                      سخن نمی‌گوید
که خاموشی
               به هزار زبان
                             در سخن است.
 
در مردگانِ خویش
                     نظر می‌بندیم
                                     با طرحِ خنده‌یی،
و نوبتِ خود را انتظار می‌کشیم
بی‌هیچ
خنده‌یی!

شبانه

اگر که بیهده زیباست شب
برای چه زیباست
                    شب
برای که زیباست؟ ــ
 
شب و
       رودِ بی‌انحنای ستارگان
که سرد می‌گذرد.
 
و سوگ وارانِ درازگیسو
                         بر دو جانبِ رود
یادآوردِ کدام خاطره را
با قصیدۀ نفس‌گیرِ غوکان
                               تعزیتی می‌کنند
به هنگامی که هر سپیده
به صدای هم‌آوازِ دوازده گلوله
سوراخ
می‌شود؟
 
□
 
اگر که بیهده زیباست شب
برای که زیباست شب
برای چه زیباست؟

نشانه

شغالی
        گَر
ماهِ بلند را دشنام گفت ــ
پیرانِ شان مگر
نجات از بیماری را
تجویزی این چنین فرموده بودند.
 
فرزانه در خیالِ خودی را
                            لیک
که به تُندر
پارس می‌کند،
گمان مدار که به قانونِ بوعلی
                                     حتا
جنون را
نشانی از این آشکاره‌تر
به دست کرده باشند.

برخاستن

چرا شب گیر می‌گرید؟
 
من این را پرسیده‌ام
من این را می‌پرسم.
 
□
 
عفونت ات از صبری‌ست
که پیشه کرده‌ای
به هاویۀ وَهن.
 
تو ایوبی
که از این پیش اگر
                      به پای
                             برخاسته بودی
خضروارت
          به هر قدم
سبزینۀ چمنی
                    به خاک
                            می‌گسترد،
و بادِ دامانت
              تندبادی
تا نظمِ کاغذینِ گُل‌بوته‌های خار
                                      بروبد.
 
من این را گفته‌ام
همیشه
همیشه من این را می‌گویم.

در میدان

آنچه به دید می‌آید و
آنچه به دیده می‌گذرد.
 
آنجا که سپاهیان
                    مشقِ قتال می‌کنند
گسترۀ چمنی می‌تواند باشد،
و کودکان
          رنگین‌کمانی
رقصنده و
           پُرفریاد.
 
□
 
اما آن
که در برابرِ فرمانِ واپسین
                              لبخند می‌گشاید،
تنها
می‌تواند
         لبخندی باشد
در برابرِ «آتش!»